De nieuwe Amerikaanse voedingsrichtlijnen, baanbrekend en toch weer niet.

Dietary Guidelines for Americans 2025–2030

“Eat real food” staat eindelijk centraal: de kwaliteit van wat je eet weegt zwaarder dan het simpelweg tellen van calorieën. Amerika zet zijn voedingsadvies opvallend op z’n kop. Waar de boodschap jarenlang vaak neerkwam op “alles met mate” en “let op met vet”, lijkt de focus nu veel sterker te verschuiven naar één centrale gedachte: nutriëntdichtheid. Met andere woorden: de kwaliteit van je eten is belangrijker.

Dat is een duidelijke breuk met een lange periode waarin vetarme, koolhydraatrijke adviezen de toon zetten, adviezen die rechtstreeks voortkwamen uit het ‘cholesteroldogma’ van de jaren tachtig: dierlijke producten werden gezien als “risico” (verzadigd vet), plantaardig als “veiliger”, omdat deze minder ‘vet’ bevatten. Bewerkte voeding werd vaak door de vingers gezien zolang het om koolhydraat- en plantaardige producten ging. Maar zoals iedereen kan vaststellen, valt dit advies samen met een voedingsomgeving waarin sterk bewerkt eten normaal werd, met hoge cijfers voor obesitas, diabetes en andere chronische ziekten tot gevolg, in Amerika nog veel uitgesprokener dan in Europa.

In de nieuwe richtlijnen verschuift het accent meer naar ‘bloedsuiker’: voeding die minder ‘insulinerespons’ uitlokt. Nu is er één overkoepelende boodschap: eet onbewerkte, volwaardige voeding. Dat zijn de voedingsmiddelen waarvoor weinig insuline nodig is om de bloedsuiker onder controle te houden.

Daardoor krijgen eiwitten en (volle) zuivel weer een plek, terwijl (gewoon) brood en snelle koolhydraten lager eindigen. Kortom: vet en proteïne mogen weer.

De belangrijkste veranderingen?

• Real food eerst: minder nadruk op calorieën, meer nadruk op voedingswaarde en pure ingrediënten. De kwaliteit van je eten is belangrijker.
• Ultrabewerkte voeding wordt afgeraden: waar vroeger “alles kan, met mate” klonk, wordt nu duidelijk ultrabewerkte voeding afgeraden.
• Expliciete plaats voor vlees en volle zuivel: proteïnen worden naar voren geschoven en krijgen een belangrijkere plaats.
• Gedaan met het “low-fat-tijdperk”: volle zuivel wordt aangeraden, zoals volle yoghurt.
• Brood en bewerkte koolhydraten schuiven naar beneden. In de nieuwe piramide staan eiwitrijke producten en vetbronnen bovenaan (= aanbevolen), terwijl granen/zetmeel lager eindigen. Volle granen worden wel aanbevolen, maar brood niet. (Kanttekening: in Amerika kennen ze niet echt kwalitatief brood, zoals echte volle granen brood of zuurdesembrood.)

Waar ik persoonlijk enthousiast over ben is dat er minder nadruk wordt gelegd op zetmeel en meelrijke producten en meer op groenten, proteïnen en vetten. Voeding die echt verzadigt. In het document van de nieuwe richtlijnen staat ook dat “mensen met bepaalde chronische ziekten betere gezondheidsuitkomsten kunnen ervaren wanneer ze een koolhydraatarm dieet volgen,” dat is op zichzelf al een erkenning voor de aanhangers van minder koolhydraten.

In de praktijk voelt het als een duidelijke stap richting een gematigd lowcarb-denken: minder suiker en bewerkt zetmeel, meer onbewerkt, eiwitten en goede vetten. ‘Gematigd’ koolhydraatarm omdat volle granen nog steeds aanbevolen worden en dat vind ik persoonlijk goed.

Belgische driehoek

In België zetten we de voedingsdriehoek al in 2017 op z’n kop. Los van de vorm zijn er een paar duidelijke verschillen. In de Amerikaanse versie staan vlees en andere dierlijke eiwitbronnen bovenaan en staan volle granen onderaan. In de Belgische voedingsdriehoek is dat net omgekeerd.

Dat betekent niet dat de visies lijnrecht tegenover elkaar staan. Het heeft vooral te maken met de context: in de Belgische driehoek is expliciet rekening gehouden met de impact op het klimaat. Daarom ligt bij ons meer nadruk op plantaardige eiwitten en minder op dierlijke.

Alleen: ik denk dat je die twee discussies beter uit elkaar houdt: gezondheid en milieu. Wat goed is voor je gezondheid is niet per se het beste voor het milieu, en omgekeerd. Precies daar ontstaan veel misverstanden. Het zijn allebei cruciale thema’s waar we zonder twijfel aandacht aan moeten besteden, maar als we ze helderder apart voeren, komt er meer kracht uit, en kan iedereen eerlijkere, bewustere keuzes maken.

Persoonlijk eet ik niet zoveel (rood) vlees, vooral omwille van het dierenleed. Dat is voor mij de belangrijkste reden om het te beperken. Tegelijk erken ik dat vlees bijzonder nutriëntrijk is en bijdraagt aan onze gezondheid. Daarom wil ik het wel blijven eten, maar met mate.

Ik vervang het liever door vis, kip of kaas, dat voelt voor mij als een keuze met minder impact en af en toe ook door volle granen en peulvruchten (linzen, kikkererwten, quinoa…). Zo schuif ik meer op in de richting van een mediterraan dieet. Je zou het misschien niet van mij denken, maar ik ga altijd op zoek naar daar waar de meeste wetenschap te vinden is en waar deze echt goed samenvalt met gezondheid. Ook door wat ik persoonlijk heb meegemaakt.

Alleen is dat niet altijd eenvoudig, want de wetenschap zit nu eenmaal vol tegenstrijdigheden. Daarom noem ik mijn manier van eten graag ‘gematigd koolhydraatarme mediterrane voeding’.

Maar tegelijk is het goed om nuchter te blijven: mensen volgen zelden schema’s of aanbevelingen. En bovendien: zo’n schema is altijd een compromis. Als je goed kijkt, vind je ook hier onvermijdelijk foutjes en blinde vlekken. Daarbij komt dat het opgesteld is binnen een heel specifieke context: de Amerikaanse realiteit, met extreem veel obesitas en chronische ziekten.

Conclusie:

Er zijn veel verschillende manieren om gezond te eten en de belangrijkste vraag is: waar voel jij je goed bij. Wat kun jij volhouden?

Het fijne is dat je nu weer vrij kunt kiezen: vet en proteïnen mogen opnieuw een volwaardige plek krijgen. Eigenlijk is er nog maar één echte boosdoener die terecht onder vuur ligt: ultrabewerkte voeding.

Maar vrijheid betekent natuurlijk ook dat je zélf keuzes moet maken. En in een wereld van overvloed is dat heel lastig. Daarom is structuur in je eetpatroon zo waardevol, een goede structuur geeft je juist meer vrijheid.

Zelf schuif ik graag een manier van eten naar voor die voor mij heel goed werkt: gematigd koolhydraatarm. Het ondersteunt mijn gezondheid, geeft me energie, helpt me een strak lijf te behouden én is makkelijk vol te houden — zonder honger!

Resoneert dat met jou? Je weet me te vinden 🙂